Kritiek PHP-lek (php2shell): wat je nu moet doen
Twee lekken in PHP zelf geven een aanvaller code-uitvoering op je server, zonder wachtwoord. Hoe je controleert of je site kwetsbaar is en wat je moet doen.
Beveiliging 10 min lezen
Wat er precies aan de hand is
Op 21 oktober 2026 bracht het PHP-team noodpatches uit voor twee kritieke kwetsbaarheden: CVE-2026-109618 en CVE-2026-109619, samen bekend geworden als php2shell. Beide hebben een score van 9,2 op 10, en beide leveren hetzelfde op: een aanvaller kan code uitvoeren op je server zonder dat hij een account, een wachtwoord of wat voor toegang dan ook nodig heeft. Verzoeken naar je website sturen is genoeg.
Het belangrijkste om te begrijpen: dit zit niet in een plugin, niet in een thema en niet in de code van je site. Het zit in PHP zelf – de motor waar je website op draait. Je eigen code kan vlekkeloos zijn en je plugins allemaal bijgewerkt; dat helpt hier niet, want de fout zit een laag dieper. Bij de meest kwetsbare serveropstellingen landt de aanval zelfs vóórdat er ook maar één regel van je website wordt uitgevoerd.
Een van de twee lekken doet er nog iets bij: het kan brokjes servergeheugen teruggeven aan de bezoeker. In dat geheugen kan alles zitten wat er op dat moment door je server ging – sessietokens, wachtwoorden, API-sleutels en zelfs de privésleutel van je TLS-certificaat.
Waarom het zo snel ging
De lekken waren in augustus netjes privé bij PHP gemeld, zodat er in stilte aan een oplossing gewerkt kon worden. Op 20 oktober lekten de details publiek uit voordat de patch klaar was. Daarmee was de keuze aan PHP ontnomen: iedereen wist van het lek, niemand had een oplossing.
Het PHP-team bracht de patches de volgende middag uit. Cloudflare zag die ochtend al de eerste aanvalspogingen op websites voorbijkomen – dus nog vóórdat de patch er was. Amazon zag zelfs al op 17 oktober een poging op zijn lokservers, vier dagen voor de openbaarmaking.
Daarom ging er in Nederland zoveel offline. Een groot aantal Rijksoverheidswebsites werd preventief uit de lucht gehaald, en ook DigiD en MijnOverheid waren tijdelijk niet te bereiken. Dat was geen paniek, maar het juiste antwoord op een lek waarvoor nog geen patch bestond: een site die niet bereikbaar is, kan ook niet worden binnengedrongen.
Gevonden door AI
Het deel van dit verhaal dat volgend jaar nog interessant is: deze lekken zijn niet door iemand gevonden die toevallig in de PHP-broncode zat te lezen. Ze zijn gevonden door AI.
Het onderzoeksbureau Calif stuitte er als eerste op, als deelnemer aan Patch the Planet – een initiatief van OpenAI om met AI actief kwetsbaarheden op te sporen in de software waar het internet op draait. Calif koos PHP omdat de taal er als doelwit uitsprong: als je daar iets vindt, raakt het meteen een groot deel van het web. Wiz Research en OpenAI kwamen er onafhankelijk ook op uit, en samen hebben ze het bij het beveiligingsteam van PHP gemeld.
Bedenk wat dat betekent. Deze fout zat veertien jaar in PHP. In al die tijd heeft niemand hem gezien, terwijl PHP waarschijnlijk de best bekeken broncode ter wereld is: open, gratis in te zien, en draaiend onder een flink deel van alle websites. Duizenden ogen, veertien jaar, en er kwam niets uit. Een AI-model vond hem wel.
Waarom dat jou aangaat
Het snijdt namelijk twee kanten op. Dezelfde techniek die dit lek boven water haalde vóórdat iemand er misbruik van maakte, ligt ook binnen bereik van wie er wél misbruik van wil maken. Het Center for Internet Security verwoordde het zo: php2shell laat zien hoe AI diep begraven fouten kan opgraven en een ingewikkelde aanval praktisch bruikbaar kan maken.
De praktische gevolgtrekking is nuchter, en het is dezelfde als onderaan dit artikel: de tijd tussen “er is een lek” en “er wordt misbruik van gemaakt” wordt korter. Bij php2shell was dat minder dan een dag. Dat maakt het verschil tussen een site die bijgewerkt wordt en een site waar niemand naar omkijkt elk jaar groter – niet omdat aanvallers slimmer worden, maar omdat ze sneller worden.
Is jouw website kwetsbaar?
Draait je website op PHP en is er na 21 oktober 2026 niets geüpdatet? Ga er dan van uit dat het antwoord ja is. De kwetsbare code zit al in PHP sinds versie 5.4, uitgebracht in 2012 – dit is dus geen fout die net is geïntroduceerd en alleen de nieuwste versies raakt. Het is er altijd geweest en niemand had het gezien.
Het maakt ook niet uit hoe PHP bij jou aan de webserver hangt. Alle gangbare manieren zijn kwetsbaar: PHP-FPM, Apache met mod_php, php-cgi, FrankenPHP en LiteSpeed. Bij mod_php is het risico het grootst, omdat de aanval daar al slaagt voordat je website zelf aan de beurt is.
Je PHP-versie opzoeken
Heb je toegang tot de server via SSH, dan is dit genoeg:
php -v
Let op één valkuil: dat is de versie van de commandoregel, en die is niet altijd dezelfde als de versie waarmee je website wordt uitgevoerd. Die tweede is degene die telt. Kijk daarvoor in het beheerpaneel van je hosting – DirectAdmin, Plesk en cPanel hebben allemaal ergens een PHP-instelling per domein – of vraag het je hostingpartij.
Werk je met beheerde hosting, dan is er een reële kans dat je hoster het gisteren al voor je heeft gedaan. Reken er niet op: vraag het, en vraag om het versienummer.
Wat je nu moet doen
- Update PHP. De gepatchte versies zijn 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 en 8.2.35. Nieuwer is ook goed; ouder niet.
-
Herstart daarna je PHP-processen. Dit wordt het vaakst
vergeten en maakt het verschil tussen bijgewerkt en nog steeds
kwetsbaar: de werkprocessen die al draaiden, draaien door op de oude
code. Dus
systemctl reload php8.3-fpmof een herstart van Apache, afhankelijk van je opstelling. -
Controleer dat het gelukt is. Kijk niet alleen naar
php -v, maar naar de versie die je website rapporteert. - Draai je PHP 8.1 of ouder? Dan is er voor jou geen ondersteunde gepatchte versie. Er bestaan minimale broncode-backports voor 7.4 tot 8.1, maar de echte oplossing is overstappen naar 8.2 of hoger. Vraag je hoster of je distributie of zij een gepatcht pakket hebben klaarstaan.
- Vernieuw je sleutels en wachtwoorden als je enige reden hebt om te denken dat er iets gebeurd is. Door het geheugenlek kunnen sessietokens, API-sleutels en certificaten in verkeerde handen zijn gekomen, en die blijven geldig tot je ze intrekt.
Als je niet meteen kunt updaten
Soms kan het niet vandaag. Een oude applicatie die op een nieuwere PHP-versie omvalt, een hoster die er nog niet aan toe is, een wijziging die eerst getest moet worden. Dan zijn dit de noodmaatregelen – en lees eerst even waarom ik ze zo noem.
Het PHP-team is er duidelijk over: updaten is de enige volledige oplossing. Alles hieronder verkleint het risico en haalt het niet weg. Het koopt je tijd, niets meer.
- Haal de site offline of zet hem in onderhoudsmodus. Dit is de enige maatregel die écht werkt, en precies wat de Britse NCSC adviseerde voor systemen die niet snel te repareren zijn. Onhandig voor je bezoekers, veel onhandiger dan een gekraakte server is het niet.
-
Beperk je site tot GET- en HEAD-verzoeken en blokkeer
multipart/form-data. Daarmee sluit je de belangrijkste route af. Je formulieren en uploads werken dan niet meer, dus dit is een maatregel voor een paar uur en niet voor een week. -
Zet
memory_limit = -1, en wel zo dat je applicatie hem niet zelf kan overschrijven. Dat klinkt tegenintuïtief, maar de kwetsbaarheid wordt aangesproken op het moment dat PHP tegen die limiet aanloopt. -
Zet
session.upload_progress.enabled = 0. - Herstart je PHP-processen na elke wijziging in de instellingen. Zonder herstart verandert er niets.
- Zit je achter Cloudflare? Die hebben regels uitgerold die bekende aanvalspatronen tegenhouden, ook op het gratis pakket. Prima als extra laag, maar een filter vóór je server lost geen lek in je server op.
Hoe weet je of je al geraakt bent?
Dit is het deel dat vaak wordt overgeslagen. Updaten dicht het gat, maar maakt niet ongedaan wat er eventueel daarvóór al gebeurd is. Als er in dat venster iemand binnen is geweest, zit die er na de update nog.
Waar je naar kijkt:
-
PHP-processen die iets anders gestart hebben. Normaal
start
php-fpm,php-cgiofapache2geensh,bash,curl,wget,nc,pythonofperl. Gebeurt dat wel, dan is dat het duidelijkste signaal dat er iets mis is. - Nieuwe of gewijzigde PHP-bestanden in je webmap en in de tijdelijke mappen van de server. Een achterdeurtje van een paar regels is zo geplaatst.
- Nieuwe cronjobs, nieuwe gebruikersaccounts en nieuwe SSH-sleutels. Zo zorgt een aanvaller ervoor dat hij binnen blijft nadat je het lek gedicht hebt.
- Uitgaande verbindingen die je niet kunt plaatsen.
- Verkeer in je logs van vóór je update met veel of ongebruikelijke POST-verzoeken naar willekeurige URL's.
Vind je iets, verwijder het dan niet meteen
De reflex is het bestand weggooien en verder gaan. Doe dat niet: je weet dan nog steeds niet hoe iemand binnenkwam en wat hij verder heeft achtergelaten. Haal de site offline, bewaar je logbestanden, vernieuw álle wachtwoorden en sleutels, en zet een back-up terug van vóór het moment waarop het misging. Weet je niet waar je moet beginnen, bel dan iemand – dit is precies het moment waarop meekijken goedkoper is dan zelf aanrommelen.
Eerlijk over wat we op het moment van schrijven weten: er zijn aanvalspogingen gezien, maar nog geen brede berichten over sites die daadwerkelijk zijn overgenomen. Dat is goed nieuws en geen vrijbrief. Dat er nog geen duidelijke sporen rondgaan betekent alleen dat niemand ze al gepubliceerd heeft.
Dit is geen WordPress-probleem
Er werd deze week veel geschreven over WordPress, en dat is een misverstand dat het waard is om recht te zetten. Het lek zit in PHP zelf. WordPress, Laravel, Symfony, Magento, Drupal, een webshop van een bureau of code die je zelf geschreven hebt: op dit niveau zijn ze allemaal even kwetsbaar. Wij bouwen alles in Laravel, en onze eigen servers hadden exact dezelfde update nodig als iedereen.
Waar het wél verschil maakt, is hoe snel je kunt handelen. Staat je site op een actuele PHP-versie bij een hoster die bijhoudt wat er gebeurt, dan is dit een uurtje werk. Staat je site op PHP 7.4 met veertig plugins waarvan je weet dat de helft het op 8.2 niet overleeft, dan heb je nu een probleem dat niet gisteren is begonnen. Het is jaren geleden begonnen, en gisteren werd het pas zichtbaar.
Dat is voor mij de les van deze week. Je PHP-versie actueel houden is geen nette bijzaak die je ooit nog eens oppakt. Het is precies wat bepaalt of een dag als gisteren je een uur kost of een week.
Bronnen
Zelf verder lezen, of dit laten nakijken door iemand die je vertrouwt? Dit zijn de bronnen waarop dit artikel is gebaseerd:
- NCSC-NL – operationele informatie over php2shell, met de meest actuele stand van zaken en lijsten per leverancier.
- NCSC (Verenigd Koninkrijk) – Critical security issue affecting PHP.
- Tenable – veelgestelde vragen over CVE-2026-109618 en CVE-2026-109619.
- Sansec – technische analyse van php2shell.
- Huntress – waar je op moet letten om te zien of je geraakt bent.
- Rijksoverheid – websites preventief offline na kwetsbaarheden in PHP.
Lees ook
Wil je dit niet zelf uitzoeken?
Vertel ons waar je site draait, dan kijken we wat er moet gebeuren en wat dat kost.
Liever even bellen? +31 6 24 96 37 34